Sejm uchwalił nowelizację ustawy o VAT, która ma uprościć część obowiązków przedsiębiorców, ale też wprowadzić kilka rozwiązań uszczelniających system podatkowy. Większość zmian ma wejść w życie 1 października 2026 r., choć część przepisów zaplanowano na później. Sprawdźmy spokojnie, co może mieć praktyczne znaczenie dla małych firm, JDG i freelancerów.
Co właściwie uchwalił Sejm?
17 lipca 2026 r. Sejm przyjął ustawę zmieniającą przepisy o VAT oraz zasady ewidencji i identyfikacji podatników. Według informacji prasowych za ustawą głosowało 420 posłów, 21 było przeciw, a nikt nie wstrzymał się od głosu. Ustawa trafi teraz do Senatu, więc na moment przygotowania wpisu nie jest to jeszcze zakończony proces legislacyjny.
Ministerstwo Finansów wskazuje, że projekt ma dwa główne cele: uprościć część rozliczeń i obowiązków administracyjnych oraz doprecyzować przepisy, które do tej pory budziły wątpliwości. Jednocześnie część zmian ma wzmacniać bezpieczeństwo systemu VAT i ograniczać ryzyko nadużyć.
Dla przedsiębiorcy najważniejsze pytanie brzmi więc nie tylko „co się zmieni?”, ale też „czy muszę coś zmienić w codziennej pracy firmy?”.
Status podatnika VAT do sprawdzenia 5 lat wstecz
Jedną z najbardziej praktycznych zmian ma być możliwość sprawdzenia statusu podatnika VAT nawet do 5 lat wstecz. Dziś przedsiębiorca może sprawdzić kontrahenta w wykazie podatników VAT, ale status podatnika jest zasadniczo prezentowany według stanu na dzień sprawdzenia.
Po zmianie będzie można zweryfikować, jaki status kontrahent miał w wybranym dniu z przeszłości. To może być bardzo pomocne przy porządkowaniu dokumentów, wyjaśnianiu starszych transakcji albo sprawdzaniu, czy na dzień wystawienia faktury kontrahent był czynnym podatnikiem VAT.
Praktyczne znaczenie dla firmy:
- łatwiejsza weryfikacja kontrahenta przy starszych fakturach,
- mniej niepewności przy kontrolowaniu dokumentów z poprzednich okresów,
- lepsze zabezpieczenie dokumentacji księgowej,
- prostsze wyjaśnianie wątpliwości przy rozliczeniach VAT.
To nie znaczy, że firma będzie mogła przestać sprawdzać kontrahentów na bieżąco. Nadal warto robić to przed płatnością, szczególnie przy większych kwotach i transakcjach objętych mechanizmem podzielonej płatności.
Mniej części obowiązków administracyjnych
Nowelizacja przewiduje też likwidację niektórych obowiązków, które dla wielu firm były bardziej formalnością niż realnym narzędziem rozliczeniowym.
Wśród zapowiedzianych uproszczeń znalazły się m.in.:
- zniesienie obowiązku składania oddzielnej informacji o spisie z natury,
- rezygnacja z wykazywania w JPK_VAT podstawy opodatkowania przy określonych zakupach zwolnionych z VAT od podmiotów spoza Polski,
- likwidacja obowiązku zapłaty VAT w ciągu 14 dni przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu, jeśli podatnik rozlicza tę transakcję w deklaracji.
Dla małej firmy oznacza to przede wszystkim mniej technicznych obowiązków do pilnowania. Nie zawsze będą to zmiany widoczne „gołym okiem” w codziennym prowadzeniu działalności, ale mogą uprościć pracę księgowości i ograniczyć ryzyko drobnych błędów formalnych.
Warto jednak pamiętać, że uproszczenie jednego obowiązku nie oznacza braku obowiązku dokumentowania transakcji. Faktury, potwierdzenia, umowy i dane kontrahenta nadal powinny być uporządkowane.
Skład VAT, TAX FREE i międzynarodowy obrót towarami
Nowe przepisy mają wprowadzić instytucję tzw. składu VAT. To rozwiązanie będzie szczególnie ważne dla firm działających w międzynarodowym obrocie towarowym. W założeniu ma uprościć rozliczanie i pobór VAT przy określonych transakcjach związanych z towarami.
Dla typowej jednoosobowej działalności usługowej może to nie mieć większego znaczenia. Ale dla firm importujących towary, handlujących z zagranicą albo korzystających z magazynowania w obrocie międzynarodowym, temat może wymagać dokładniejszej analizy.
Nowelizacja przewiduje też rozwiązania dotyczące e-odprawy TAX FREE z wykorzystaniem narzędzi Krajowej Administracji Skarbowej. To będzie ważne głównie dla sprzedawców obsługujących podróżnych korzystających ze zwrotu VAT.
Porozmawiamy
o Twojej firmie
Wypełnij formularz – odezwiemy się, dobierzemy najlepsze rozwiązanie i przedstawimy indywidualną ofertę dopasowaną do Twoich potrzeb.
Odpowiemy możliwie szybko
zwykle w 24 godziny w dni robocze.
Dobierzemy odpowiedni pakiet
Na podstawie twojej działalności i potrzeb.
Wszystko wyjasnimy krok po korku
Bez skomplikowanego języka i zbędnych formalności.
Odpowiedzialność solidarna: na to firmy powinny uważać
Obok uproszczeń pojawiają się też przepisy uszczelniające. Jedna z istotnych zmian dotyczy rozszerzenia odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy.
W praktyce chodzi o sytuacje, w których nabywca wiedział, że faktura dokumentuje transakcję problematyczną, np. została wystawiona przez podmiot nieistniejący, opisuje czynność, której nie było, zawiera kwoty niezgodne z rzeczywistością albo wiąże się z nadużyciem prawa.
Co ważne, odpowiedzialność solidarna ma zostać rozszerzona także na wybrane usługi niematerialne, np. doradcze, zarządcze, rachunkowo-księgowe, reklamowe czy badawcze. Ma to dotyczyć m.in. faktur powyżej 15 tys. zł, a w określonych przypadkach także niższych faktur, jeśli łączna wartość usług od jednego podmiotu w miesiącu przekroczy 50 tys. zł netto.
Dla przedsiębiorcy oznacza to jedno: przy większych zakupach usług warto zachować zdrową ostrożność. Sprawdzenie kontrahenta, opis usługi, umowa, korespondencja i potwierdzenie wykonania usługi mogą mieć większe znaczenie niż dotychczas.
Kiedy zmiany mają wejść w życie?
Zasadnicza część zmian ma wejść w życie 1 października 2026 r. Ministerstwo Finansów wskazywało ten termin jako główną datę wejścia w życie nowych rozwiązań.
Niektóre przepisy mają jednak obowiązywać później. Z dostępnych informacji wynika, że część zmian, m.in. dotyczących składu VAT, WNT środków transportu oraz kas fiskalnych, ma wejść w życie od 1 stycznia 2027 r. E-odprawa TAX FREE ma zacząć funkcjonować od 1 lipca 2028 r.
Ponieważ ustawa jest jeszcze przed Senatem, przed wdrożeniem zmian w firmie warto sprawdzić ostateczne brzmienie przepisów po publikacji w Dzienniku Ustaw.
Podsumowanie
Nowelizacja VAT uchwalona przez Sejm ma przynieść firmom kilka realnych ułatwień: możliwość sprawdzania statusu podatnika VAT do 5 lat wstecz, mniej wybranych obowiązków formalnych oraz rozwiązania dla firm działających w międzynarodowym obrocie towarami. Jednocześnie przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę na rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej, szczególnie przy zakupie usług niematerialnych o większej wartości.
Najlepszy praktyczny krok? Już teraz warto uporządkować procedurę sprawdzania kontrahentów, opisywania usług i przechowywania dokumentów. Dzięki temu zmiany w VAT będą łatwiejsze do wdrożenia, gdy przepisy zostaną ostatecznie przyjęte.
Proponowane posty
Błąd na fakturze: co zrobić, zanim wyślesz dokument do księgowości?
Błąd na fakturze zdarza się nawet dobrze poukładanym firmom. Literówka w nazwie, zły NIP, pomylona kwota albo niewłaściwa stawka VAT mogą wyglądać podobnie, ale w praktyce wymagają różnego działania. Warto wiedzieć, co sprawdzić od razu, żeby nie tracić czasu i nie robić kolejnego zamieszania w dokumentach.
KSeF w 2026: najczęstsze błędy JDG i jak ich uniknąć
Obowiązkowy KSeF sprawia kłopoty? Sprawdź najczęstsze błędy JDG – od faktur PDF po zaniedbane uprawnienia – i proste sposoby, jak ich unikać.